Tijdens de voorbereidingen van de serie Hoe word ik 100 met de tv-producent Endemol had ik een expliciete wens, of eigenlijk zelfs eis. De deelnemers zouden mijn leefstijladviezen gaan volgen, maar wie zou de effecten daarvan moeten beoordelen?

Endemol wilde in eerste instantie dat ik dat zelf zou gaan doen, maar dat vond ik geen goed idee. De terechte kritiek zou immers al snel kunnen zijn dat ik bestaande medicaties onverantwoord zou afbouwen om daarmee mijn eigen gelijk te willen bewijzen. Ik stond er dus op dat er onafhankelijke artsen aan het programma mee zouden doen die de effecten zouden kunnen beoordelen en beslissen of medicaties al of niet konden worden verminderd of mogelijk zelfs gestopt.

Artsen Tamara en Janneke

Deze artsen waren Tamara de Weijer en Janneke Wittekoek. Tamara is huisarts met speciale interesse in diabetes en Janneke is cardioloog met speciale interesse in het voorkomen van hart- en vaatziekten door middel van leefstijl. Hoewel ik bekend was met de uitstekende reputatie van beide collega’s, kon ik toch niet anders dan onder de indruk zijn van de expertise van hen beiden. Tamara bouwde de medicatie voor diabetes nauwkeurig af en gaf mij adviezen over de te volgen aanpassingen in leefstijl. Janneke deed dit op een gelijkwaardige professionele manier voor de klachten en symptomen op cardiologisch gebied.

HeartLife Kliniek

Janneke heeft drie jaar geleden de HeartLife Kliniek opgericht die zich duidelijk onderscheidt van wat je normaal zou verwachten van een hartkliniek. Het credo van Janneke is namelijk dat je eigenlijk al veel te laat bent als je bij haar in de kliniek komt met verstopte kransslagvaten. Janneke deelt mijn mening dat het geweldig is dat we ziekenzorg hebben, maar dat het nog beter zou zijn wanneer we tevens over een goede gezondheidszorg zouden beschikken.

Daarmee bedoelen we zorg waardoor mensen gezond blijven en niet ziek worden. En juist in de cardiologie is dat zo belangrijk, omdat we precies weten wat de risicofactoren op een hartaanval of een beroerte zijn en hoe we deze met veranderingen in leefstijl en desnoods met ondersteuning van geneesmiddelen voor verreweg het grootste gedeelte weg kunnen nemen.

Niet alleen mannen

Nu denkt bijna iedereen bij hart- en vaatziekten dat dit vooral een probleem is van de mannelijke helft van de bevolking. Mogelijk was dit ver in de vorige eeuw waar, omdat mannen toen veel meer rookten dan vrouwen. Ondertussen is dit al lang achterhaald. Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen doodsoorzaak nummer één en de cijfers laten bovendien zien dat er momenteel meer vrouwen dan mannen overlijden aan hartaanvallen en beroerten!

Bovendien blijkt dat de zorg wat betreft preventie en behandeling bij vrouwen achterloopt. Dit heeft enerzijds te maken met het feit dat bijna al het onderzoek op dit gebied is gedaan bij mannen, maar ook met het fenomeen dat de ziekte bij vrouwen zich anders ontwikkelt en de symptomen bij vrouwen vaak vager zijn dan bij mannen.

Bij mannen kenmerkt de ontwikkeling van hart- en vaatziekten zich vooral door verstopping van de grotere vaten die met de huidige diagnostische technieken vrij eenvoudig zichtbaar zijn te maken. Bij vrouwen zijn het vooral de kleinere vaten die verstopt raken, waarbij de klachten ook nog eens plotseling kunnen verergeren doordat de vaten onder invloed van hormonen en emoties tijdelijk extra kunnen vernauwen. Dit wordt met de huidige routine cardiologische technieken vaak gemist.

Vrouwelijke hormonen en emoties

Bovendien zijn de symptomen bij vrouwen vaak minder duidelijk. Mannen klagen bij een dreigende hartaanval vaak over heftige pijn op de borst bij inspanning die eventueel naar de linkerschouder en rug trekt. Soms treedt ook een drukkend gevoel op, alsof er een olifant op hun borst zit. Bij vrouwen is dit veel minder duidelijk. Vrouwen ondervinden vaak een wat vage pijn op de borst en voelen zich moe, griepachtig of juist opgejaagd. Daar komt ook nog eens bij dat vrouwen vaak de neiging hebben om dergelijke waarschuwingssignalen te negeren.

Vrouwenhart kwetsbaar

Gelukkig is er sinds deze week een boek beschikbaar waarin dit met passie en in detail wordt beschreven: Het vrouwenhart, geschreven door Janneke Wittekoek. Janneke laat werkelijk geen aspect van het vrouwenhart onbesproken: de beschrijving van het normale hart, het belang van hart- en vaatziekten bij vrouwen, de risicofactoren, de beschikbare geneesmiddelen en andere behandelingswijzen. Maar de kern van het boek gaat toch vooral om datgene waar Janneke en ik samen interesse voor hebben: wat moet je doen om een hartaanval of beroerte te voorkomen. En Janneke schrijft niet alleen met passie. Waar vind je bijvoorbeeld een cardioloog die een avond in de week vrijmaakt om samen met haar patiënten te gaan hardlopen?

Janneke is een cardioloog met een missie en dat betreft de gezondheid van jouw hart. Ik heb het genoegen gehad om hiervan getuige te mogen zijn gedurende de opnames van Hoe word ik 100. Haar boek Het vrouwenhart is een aanrader voor iedereen die zelf een vrouwenhart heeft of een hart voor de vrouw.

En dat hebben we volgens mij allemaal.